segunda-feira, 1 de dezembro de 2014

Menestra de tipos populares de Galicia



Menestra de tipos populares de Galicia. Copiados al natural po F. Guisasola. Salpimentada por varios distinguidos escritores del país. Madrid: Lit. de la Guirnalda, [1880-1881]


Trátase dun conxunto de 13 láminas de  litografías a unha tinta de tipos populares únicos de distintos lugares de Galicia, debuxados ao natural polo pintor e debuxante Federico Guisasola y Lasala, de orixe non galega, mas que residiu bastante tempo en Galicia e morreu en Pontevedra en 1882, acompañadas de 13 composicións poéticas, a modo de reseñas biográficas, de escritores e escritoras de cada un dos tipos representados, impresa en Madrid no establecemento Litografía de la Guirnalda, un dos establecementos litográficos mais importantes da época, non aparece data impresión, porén no documento aparece a data de 1880 na composición de Cláudio Cuveiro sobre o tipo Juan Francisco de Pontevedra e a de 1881 na introdución feita por Benito Losada na composición titulada Menestra.

No mundo da impresión no século XIX a litografía foi o principal método de reprodución de obras de arte e de ilustración de libros e revistas, esta técnica de impresión gráfica permitía o artista producir moitas copias dun debuxo a mán alzada. Destacan as litografías orixinais feitas polo recoñecido pintor e debuxante Guisasola, unha obra de arte en si mesmas, ainda que tamén por ser tipos populares de distintas zonas de Galicia, son un documento antropolóxico que nos pode a axudar no estudo e comprensión de distintas materias relacionadas cos fondos do Museo como pode ser a indumentaria. 

Como di Couceiro Freijomil en: Diccionario bio-bibliográfico deescritores esta obra é “un curioso álbum literario” no que escriben importantes escritores galegos da época: Claudio Cuveiro, Benito Losada, Nicanor Rey, Arturo Vázquez, Valentín Lamas Carvajal, Emilia Pardo Bazán, fan un retrato as veces literario as veces mais real das personaxes, describindo o seu mundo na vila, o seu oficio, e a relación coas demais xentes, un verdadeiro retrato de antropoloxía social.


O exemplar que temos no Museo Etnolóxico forma parte duns cantos exemplares editados para a Real Academia Galega, que esta distribuiu despois por algúns centros: Arquivo do Reino, Museo de Belas Artes, Universidade de Santiago de Compostela a mesma Real Academia, e queda algún en Anticuarios, en Galicia localizamos un exemplar nun anticuario con selo da Real Academia Galega e por encima deste selo outro indicando: Real Academia Galega. Anulado. Este exemplar presenta as láminas nunha encadernación moderna de cor azul co título en letras doradas, nun conxunto de 30 follas sen numerar (as 30 follas son as láminas orixinais) ainda que orixinalmente as láminas estaban soltas, a colocación das láminas neste exemplar é a seguinte: unha portada onde aparece o título da obra, autor e o nome da imprenta-litografía, 1 folla firmada por Benito Losada que describe a obra a modo de introdución, 13 follas, 1 folla con un poema de Luis Rodríguez Seoane con un lugar e un data “Santiago, octubre de 1880”, 13 follas de litografías cos tipos populares firmadas por Federico Guisasola e 13 follas de textos firmados diferentes escritores e escritoras describindo as personaxes respresentadas nas litografías.
 
A editorial Produccións Culturais Artesa de A Coruña editou no ano 2000 unha reprodución facsimilar da edición feita pola Litografía de la Guirnalda, en forma de carpeta composta por 24 follas e 14 láminas, con un prólogo de Manuel María, según decrición bibliográfica da Biblioteca Nacional, e que se pode consultar en varias Bibliotecas Publicas da Rede de Bibliotecas de Galicia.

quinta-feira, 13 de novembro de 2014

Cruceiros do Concello de Ribadavia



Pino Pérez, Rubén; García Janeiro, María Jesús: Cruceiros do Concello de Ribadavia. Patrimonio de Galicia. Ribadavia: Editor Rubén Pino García, 2013


O libro Cruceiros do Concello deRibadavia é un estudo dos 26 cruceiros que se conservan nas súas sete parroquias, Santo André de Campo Redondo (10), Santiago de Esposende (2), Santa María Madanela de Francelos (4), San Domingos de Fóra de Ribadavia (5), San Cristovo de Regodeigón (1), San Pedro de Sanín (2) e San Paio de Ventosela (2).
 
Aporta un catálogo dos cruceiros con información sobre a súa propiedade, localización, medicións e descricións orixinais de todos os seus elementos.

Para cada cruceiro reflíctese a parroquia e lugar onde se atopan, a orientación do mesmo en graos N, a xeorreferenciación no sistema Universal Transverse Mercator (UTM) cunha precisión de 1 x 1 m e a altitude en metros sobre o nivel do mar. Cando se coñece, indícase a titularidade do ben patrimonial e o ano de construción. Nalgúns casos engádense observacións sobre o seu estado de conservación que resúmese no apartado de conclusións.

O libro inclúe 70 fotografías orixinais de todos os cruceiros e 24 debuxos orixinais, algúns do conxunto e outros de detalle dos bens.

Os resultados obtidos permiten manter a hipótese dos cruceiros como parte do mobiliario litúrxico e analízanse as orientacións actuais globais de todos eles.

Finalmente, engádese un glosario de termos utilizados principalmente na descrición dos cruceiros, unha lista de referencias bibliográficas, o modelo de fichas de recollida de datos no campo, unha chave para a determinación dun cruceiro e un resumo dos datos obtidos.
 @s autor@s: 
María Jesús García Janeiro, licenciada en Ciencias da Educación: Pedagoxía, pola Universidade de Santiago (1979) e licenciada en Ciencias da Educación: Psicoloxía, pola Universidade de Santiago (1981). Actualmente, traballa en Orientación educativa na provincia de Pontevedra.

Rubén Pino Pérez, licenciado pola Universidade de León no ano 1981. Máster en Ecosistemas terrestres e uso sostible pola Universidade de Vigo (2012). Actualmente desenvolve tarefas de inspección de sanidade na provincia de Pontevedra.
Andrés Pino Pérez cursou estudos de Licenciatura en Historia pola UNED. É o autor da maioría dos debuxos do traballo, realizados con dúas técnicas: estilógrafo e carboncillo.
Alba Pino García, Graduada en Comunicación Audiovisual pola Universidade de Santiago de Compostela (2013). Desenvolve actualmente estudos no instituto do Cine de Madrid. Foi a autora das fotografías que ilustran o estudo, utilizando unha cámara Canon EOS e unha PowerShot G11.  
A revisión lingüística correu a cargo de  Francisco Xavier Senín Fernández, licenciado en Filoloxía Moderna na rama de Francés e catedrático de bacharelato. Foi vicepresidente da Asociación de Tradutores Galegos.
 Bibliografía d@s autor@s
Pino Pérez, A.; Pino Pérez, R. & Pino Perez, J.J. 1996. "Nuevos hallazgos y consideraciones de las industrias líticas talladas de la costa S.O. de Pontevedra". Zephyrus, 49, pp. 61-74.


García Janeiro, M:J. & Pino Pérez, R. 2000. "Os cruceiros, monumentos representativos do medievo". O Ribadaviense na Istoria, 4, p. 6.



Pino Álvarez, J.J.; Pino Pérez, R.; Pino Pérez, A. & Pino Perez, J.J. 2001. "Nuevos petroglifos en los ayuntamientos de Crecente y A Cañiza". Revista de Estudios Provinciais, 16, pp. 87-101.

NOTA EDITORIAL:

O libro ten unha pequena tirada da edición en papel, por ese motivo se distribúe unha edición dixital en pdf, coas mesmas características que a edición en papel. A consulta e a descarga son de balde picando neste enlace de issuu AQUÍ.
 

Moitas grazas a Rubén Pino e demais autor@s pola súa colaboración nesta recensión, e por ceder a copia dixital para que a subiramos ao taboleiro de issuu do Museo Etnolóxico onde calqueira persoa a pode consultar e descargar.

segunda-feira, 22 de setembro de 2014

O Fondo Juan Bande e o traballo de Nuria

A finais do curso pasado, de marzo a maio de 2014, tivemos entre nós a Nuria Sánchez Álvarez, estudante da Universidade de Santiago de Compostela facendo prácticas no Museo Etnolóxico, ela mesma escolleu traballar no Departamento de Documentación e Biblioteca, colaborando nas labores de clasificación e inventario do fondo documental, así como en tarefas diarias da actividade do Museo relacionadas coa difusión e a montaxe de exposicións.
Como escribe a propia Nuria na súa memoria de prácticas escolleu o Museo Etnolóxico por varias razóns: "por ser un museo de etnoloxía a medio camiño entre a historia e a antropoloxía moi útil para unha estudante de historia pois axuda a ter unha visión ampla do mundo e de tódolos campos, por ter un gran fondo documental e fotográfico con grandes recursos para a investigación e ademais porque é un museo situado na miña vila que me permite traballar sobre a miña comunidade, estudala e aprender acerca dela". 

Clasificación e inventario Fondo Juan Bande: 

A maior parte do seu traballo centrouse no fondo documental e bibliográfico de Juan Bande (produto dunha doazón sucesiva e ainda aberta de máis de dez anos), que estaba prácticamente sen tocar. Escolleu este fondo por ter moita documentación de cultura local da comarca de O Ribeiro e máis específicamente de Ribadavia pois Juan Bande é unha persoa totalmente implicada en distintas actividades culturais de O Ribeiro, tema de grande interese para ela, mais tamén para o Museo era preciso e urxente clasificar e inventariar este fondo pola súa importancia en cantidade e calidade, pois sabiamos que ten documentación interesante para moitos temas. 
Empezou por revisar toda a documentación, seguidamente fixo unha ampla clasificación por temas (feira do viño, festas de Ribadavia, Coral Club Artístico, turismo, cultura de O Ribeiro...) e por tipos de documentos (recortes de prensa, ephemera, documentos persoais, folletos, publicacións periódicas...), debido á amplitude do fondo, unha vez feita a clasificación centrouse no inventario da documentación sobre a Feira do Viño e sobre a Coral do Club
Artístico. Da Feira do Viño sobre todo recortes de prensa en especial dos anos que Juan Bando estivo implicado na directiva da Feira e folletos, en canto á documentación da Coral do Club Artístico son recortes de prensa, folletos, manuscritos da actividade da Coral, da que formou parte, entre 1985 e 1990 (esta documentación completa a aportada por Carlos Jürschik o que nos permite ter unha información moi completa sobre a Coral).

Montaxe da exposición: "Detrás da máscara":

Nuria tamén colaborou na preparación da exposición “Detrás da máscara”  acerca da tradicional celebración do Carnaval en Galicia, onde se expuxeron fotografías, publicacións e mostra dos típicos traxes desta festa tradicional en distintas comarcas ourensás. O seu traballo consistiu en axudar na montaxe das pezas da exposición, no seu inventario, xa que estes obxectos eran emprestados por particulares e asociacións e foi necesario un escrupuloso control do seu manexo. 



Traballos de divulgación: bookcrossing 2014:

Coñeceu e participou activamente na liberación de libros, o 23 de abril, para celebrar o Día Internacional do Libro, tanto na preparación dos libros como na distribución este ano polo rural da Comarca de O Ribeiro. Máis fotos do bookcrossing de 2014 AQUÍ



Traballos de xestión na Biblioteca:

Traballou nalgunhas etapas do proceso técnico da Biblioteca: rexistrou os libros onde descubriu as distintas formas de ingreso destes na Biblioteca, para despois da catalogación e clasificación por parte do persoal técnico da Biblioteca pasar a colocarlle o tejuelo proceso necesario para a súa ubicación nas estanterías, coñeceu a función que ten a CDU (Clasificación Decimal Universal) na nosa Biblioteca.

Ao remate da súas prácticas Nuria fixo a súa memoria e unha valoración do seu traballo no Museo Etnolóxico, en especial na Biblioteca, estas son as súas palabras:


"Sen dúbida, é moi positiva. No apartado humán, teño que dicir que as prácticas se levaron a cabo nun entorno moi cómodo, de colaboración, dispoñibilidade total e atención con tódolos traballadores e encargados do centro naquilo que eu puidese necesitar.

Pero ante todo creo que ter feito as prácticas nunha institución que me permitira estudar a historia e as costumes do entorno onde eu nacín e me criei, e a cuxo coñecemento podo a aportar o meu sentir e a miña experiencia persoal, fixo que estas prácticas fosen, ademais de enriquecedoras e ledas, moi motivacionais".
Moitísimas grazas a Nuria polo seu traballo e por escoller o noso centro para as súas prácticas.