sexta-feira, 13 de março de 2015

informe Biblioteca 2014


Xestión da colección bibliográfica:

Dstacamos neste ano 2014 o incremento de fondos bibliográficos da Biblioteca grazas as doazóns e depósitos feitos por particulares, e a falta de orzamento para compra e actualización da colección bibliográfica, exceptuando o aportado para a suscrición de publicacións periódicas xa abertas.

-Monografías rexistradas durante 2014: 378 títulos, neste ano non houbo  partida de orzamento para compra de monografías, o que impediu actualizar a colección, a maioría dos rexistros foron doazóns sobre todo de particulares, algunhas institucións (El Instituto de la Mujer e o Ministerio de Agricultura) e continuamos cos mesmos intercambios (pois carecemos dunha publicación estable coa que establecer intercambios). As novidades ingresadas neste 2014 pódense consultar AQUÍ.

-Catalogáronse no catálogo colectivo da Rede de Bibliotecas de Galicia, por parte da Biblioteca do Museo 485 exemplares durante 2014, tendo en conta que tamén se fai catalogación retrospectiva de documentos xa existentes, e non só dos que ingresan, pois hai un parte importante da Biblioteca que está ainda catalogada de forma manual.

pequena mostra da doazón de Xosé Ramón Estévez
-Publicacións periódicas activas durante 2014: 120 títulos activos con varios números ao ano, que foron xestionados para facilitar o acceso ao documento, pódesen consultar os sumarios dos novos números ingresados no Pinterest do Museos AQUÍ.
 
-Inventario e rexistro das doazóns dos Fondos de: Luisa Escudero, Xosé Ramón Estévez (é unha doazón aberta, continúarase co inventario), Fernando Morí, Mari Trini Domínguez, Francisco González González. Inventario e rexistro dunha parte do Fondo Bibliográfico e Documental de Elvira Fernández. 

Difusión selectiva da información: 

-Das novidades, tanto das monografías como dos novos números das revistas, infórmase puntualmente tanto a usuarios/as internos/as e externos/as a través de correo electrónico, e a través das redes sociais, para a difusión de novidades utilizamos Pinterest  . Neste 2014 incluimos 99 elementos referentes a índices e sumarios de revistas e 88 portadas de monografías que ingresaron como novidades con referencias ao índice da obra. Tamén incluimos en Pinteret unha selección bibliográfica de 20 monografías de estudos sobre a muller en Galicia AQUÍ

-Continuamos difundindo a actividade e os fondos da biblioteca a través deste blogue: cunha actualización menos periódica do que desexaríamos. En 2014 introducimos 12 entradas de temas variados, destacamos como novidade, ainda que xa empezamos en decembro de 2013, coa recensión

exposición Detrás da máscara
 de libros que lle solicitamos aos autores e autoras para que nos falaran do seu libro, que completamos cun resumo, biografía e unha bibliografía dos autores destacando o acceso en liña aos artigos.

-Bookcrossing, liberación de libros, no Día Internacional do Libro 2014 pola zona rural do Ribeiro, uníndonos un ano máis a actividade conxunta de moitas Bibliotecas de Museos de España e que organiza a Biblioteca do Museo ARTIUM de Vitoria. Seguimos coa zona bookcrossing nas salas do Museo. 
-Selección e exposición de bibliografía representativa de traballos sobre o entroido na exposición Detrás da Máscara. Fotografías deDemetrio Monteagudo González.

Usuarias/os: usos da Biblioteca:

-Atendeuse a solicitude de información do persoal do museo como apoio documental e bibliográfico ás actividades desenvolvidas nas distintas áreas do museo: catalogación, conservación e restauración de pezas, exposicións… ben aportando fondos da propia biblioteca e ou ben aproveitando o servizo de préstamo interbibliotecario con bibliotecas galegas e estatais. Por outra parte prestouse apoio bibliográfico e facilitouse o acceso ao documento no proxecto museolóxico do Museo Galego do Viño desenvolvido durante este ano 2014 no Museo Etnolóxico, así como no proxecto museolóxico do Museo Etnolóxico. 

-71 usuarios/as externos/as foron atendiados/as durante 2014, por correo electrónico, teléfono, persoalmente ou a través de préstamo interbibliotecario, sen esquecer que todas son consultas especializadas e sempre personalizadas: busca e selección  de información, facilitar o acceso ao documento ben de forma presencial ou ben a través de fotocopias e cada vez máis a través da dixitalización de documentos. Indicar que nestes últimos catro anos houbo un descenso progresivo da usuarias/os externas/os, talvez a crise tivo algo que ver. Tamén se xestionaron préstamos intrabibliotecarios con outras Bibliotecas da Rede de Bibliotecas de Galicia e préstamo interbibliotecario con outras Bibliotecas Públicas e Especializadas do Estado. Entre os temas consultados durante este 2014 destacamos: sempre son moi demandados os xornais locais antigos, tamén temas de xenealoxía, o temas dos arrieiros, e adegas, este ano especialmente houbo interés pola historia das irmás Touza, fotografía e conservación do patrimonio.

-As consultas ao catálogo en liña da biblioteca do museo foron de 1721, baseadas nunha estimación das administradoras do catálogo colectivo daRede de Bibliotecas de Galicia, no que está integrado o catálogo da Biblioteca do Museo.

-O blogue da Biblioteca do Museo durante 2013 tivo 1789 visitas virtuais.

Colaboracións:

colaboración Biblioteca Deputación Ourense
-Colaboración co Colexio de educadoras e educadores sociaisde Galicia (CEESG) e a Facultade de Ciencias da Educación da Universidade deVigo nas VI xornadas internacionais de educación social e xerontoloxía cotítulo: Boas prácticas:profesionalización e experiencias xeragóxicas, o día 1 de outubro de 2014 ás 17.30 a equipa técnica do Museo Etnolóxico formada por: Pilar Iglesias, Rosa Lamas e Xosé Carlos Sierra xunto coa profesora da Universidade de Vigo Fátima Braña falamos do programa Lembrar no museo incluido no proxecto Museo Aberto, no que está directamente implicado a Biblioteca do Museo.

-Colaboración con máis de 62 Bibliotecas de Museo de toda España repartindo libros libres por todo o mundo na actividade de Bookcrossingo 23 de abril para celebrar o día Internacional do Libro.
 -Colaboración coa Biblioteca da Deputación de Ourense: en xuño de 2014 solicitamos unha copia dixital dos seguintes números do xornal local El Noticiero del Avia: nº 71, nº 476, nº 478,  nº 508, nº 523, nº 544, nº 546, nº 547, nº 548, nº 549, nº 551, nº 552, nº 554, nº 555, nº 562, nº 563, nº 573, nº 577, nº 578, nº 580, nº 587, nº 596, nº 599, nº 805, nº 812, nº 815, nº 818, nº 821, nº 836, nº 849, nº 852, nº 911, nº 989.

Actividades: 


-Organizamos a visita e preparamos un obradoiro co Clube de Lectura CEPI Tomás de Lemos abril de 2014.

-Organizamos a visita e preparamos un obradoiro co  IES Ferro Couselo de Ourense.

-A Biblioteca colaborou activamente co Cineclube Padre Feijoo de Ourense na organización do ciclo de cinema: Marxes Fílmicas.

Outros:

-A Bibliotecaria foi a titora das prácticas de Nuria Sánchez Álvarez na Biblioteca do Museo do 05/03/2014 ao 09/05/2014. Coordinandoyraballos de xestión bibliotecaria: rexistro, signatura e colocación de monografías, control de publicacións periódicas en fichas kardex e posterior colocación. Tarefas de difusión co bookcrossing do Día do Libro. Clasificación e inventario do Fondo documental e bibliográfico de Juan A. Bande, centrándose no inventario , clasificación e colocación da documentación e literatura efémera relacionada coa Coral de Ribadavia de 1985-1990. Informe dos traballo AQUÍ.

liberación de libros polo rural de O Ribeiro

segunda-feira, 1 de dezembro de 2014

Menestra de tipos populares de Galicia



Menestra de tipos populares de Galicia. Copiados al natural po F. Guisasola. Salpimentada por varios distinguidos escritores del país. Madrid: Lit. de la Guirnalda, [1880-1881]


Trátase dun conxunto de 13 láminas de  litografías a unha tinta de tipos populares únicos de distintos lugares de Galicia, debuxados ao natural polo pintor e debuxante Federico Guisasola y Lasala, de orixe non galega, mas que residiu bastante tempo en Galicia e morreu en Pontevedra en 1882, acompañadas de 13 composicións poéticas, a modo de reseñas biográficas, de escritores e escritoras de cada un dos tipos representados, impresa en Madrid no establecemento Litografía de la Guirnalda, un dos establecementos litográficos mais importantes da época, non aparece data impresión, porén no documento aparece a data de 1880 na composición de Cláudio Cuveiro sobre o tipo Juan Francisco de Pontevedra e a de 1881 na introdución feita por Benito Losada na composición titulada Menestra.

No mundo da impresión no século XIX a litografía foi o principal método de reprodución de obras de arte e de ilustración de libros e revistas, esta técnica de impresión gráfica permitía o artista producir moitas copias dun debuxo a mán alzada. Destacan as litografías orixinais feitas polo recoñecido pintor e debuxante Guisasola, unha obra de arte en si mesmas, ainda que tamén por ser tipos populares de distintas zonas de Galicia, son un documento antropolóxico que nos pode a axudar no estudo e comprensión de distintas materias relacionadas cos fondos do Museo como pode ser a indumentaria. 

quinta-feira, 13 de novembro de 2014

Cruceiros do Concello de Ribadavia



Pino Pérez, Rubén; García Janeiro, María Jesús: Cruceiros do Concello de Ribadavia. Patrimonio de Galicia. Ribadavia: Editor Rubén Pino García, 2013


O libro Cruceiros do Concello deRibadavia é un estudo dos 26 cruceiros que se conservan nas súas sete parroquias, Santo André de Campo Redondo (10), Santiago de Esposende (2), Santa María Madanela de Francelos (4), San Domingos de Fóra de Ribadavia (5), San Cristovo de Regodeigón (1), San Pedro de Sanín (2) e San Paio de Ventosela (2).
 
Aporta un catálogo dos cruceiros con información sobre a súa propiedade, localización, medicións e descricións orixinais de todos os seus elementos.

Para cada cruceiro reflíctese a parroquia e lugar onde se atopan, a orientación do mesmo en graos N, a xeorreferenciación no sistema Universal Transverse Mercator (UTM) cunha precisión de 1 x 1 m e a altitude en metros sobre o nivel do mar. Cando se coñece, indícase a titularidade do ben patrimonial e o ano de construción. Nalgúns casos engádense observacións sobre o seu estado de conservación que resúmese no apartado de conclusións.

O libro inclúe 70 fotografías orixinais de todos os cruceiros e 24 debuxos orixinais, algúns do conxunto e outros de detalle dos bens.

Os resultados obtidos permiten manter a hipótese dos cruceiros como parte do mobiliario litúrxico e analízanse as orientacións actuais globais de todos eles.

Finalmente, engádese un glosario de termos utilizados principalmente na descrición dos cruceiros, unha lista de referencias bibliográficas, o modelo de fichas de recollida de datos no campo, unha chave para a determinación dun cruceiro e un resumo dos datos obtidos.

segunda-feira, 22 de setembro de 2014

O Fondo Juan Bande e o traballo de Nuria

A finais do curso pasado, de marzo a maio de 2014, tivemos entre nós a Nuria Sánchez Álvarez, estudante da Universidade de Santiago de Compostela facendo prácticas no Museo Etnolóxico, ela mesma escolleu traballar no Departamento de Documentación e Biblioteca, colaborando nas labores de clasificación e inventario do fondo documental, así como en tarefas diarias da actividade do Museo relacionadas coa difusión e a montaxe de exposicións.
Como escribe a propia Nuria na súa memoria de prácticas escolleu o Museo Etnolóxico por varias razóns: "por ser un museo de etnoloxía a medio camiño entre a historia e a antropoloxía moi útil para unha estudante de historia pois axuda a ter unha visión ampla do mundo e de tódolos campos, por ter un gran fondo documental e fotográfico con grandes recursos para a investigación e ademais porque é un museo situado na miña vila que me permite traballar sobre a miña comunidade, estudala e aprender acerca dela". 

Clasificación e inventario Fondo Juan Bande: 

A maior parte do seu traballo centrouse no fondo documental e bibliográfico de Juan Bande (produto dunha doazón sucesiva e ainda aberta de máis de dez anos), que estaba prácticamente sen tocar. Escolleu este fondo por ter moita documentación de cultura local da comarca de O Ribeiro e máis específicamente de Ribadavia pois Juan Bande é unha persoa totalmente implicada en distintas actividades culturais de O Ribeiro, tema de grande interese para ela, mais tamén para o Museo era preciso e urxente clasificar e inventariar este fondo pola súa importancia en cantidade e calidade, pois sabiamos que ten documentación interesante para moitos temas. 
Empezou por revisar toda a documentación, seguidamente fixo unha ampla clasificación por temas (feira do viño, festas de Ribadavia, Coral Club Artístico, turismo, cultura de O Ribeiro...) e por tipos de documentos (recortes de prensa, ephemera, documentos persoais, folletos, publicacións periódicas...), debido á amplitude do fondo, unha vez feita a clasificación centrouse no inventario da documentación sobre a Feira do Viño e sobre a Coral do Club
Artístico. Da Feira do Viño sobre todo recortes de prensa en especial dos anos que Juan Bando estivo implicado na directiva da Feira e folletos, en canto á documentación da Coral do Club Artístico son recortes de prensa, folletos, manuscritos da actividade da Coral, da que formou parte, entre 1985 e 1990 (esta documentación completa a aportada por Carlos Jürschik o que nos permite ter unha información moi completa sobre a Coral).

Montaxe da exposición: "Detrás da máscara":

Nuria tamén colaborou na preparación da exposición “Detrás da máscara”  acerca da tradicional celebración do Carnaval en Galicia, onde se expuxeron fotografías, publicacións e mostra dos típicos traxes desta festa tradicional en distintas comarcas ourensás. O seu traballo consistiu en axudar na montaxe das pezas da exposición, no seu inventario, xa que estes obxectos eran emprestados por particulares e asociacións e foi necesario un escrupuloso control do seu manexo. 




sexta-feira, 11 de julho de 2014

"Tes máis conto que Calleja"


Doazón de mini contos Calleja
O ano pasado fixeron a Biblioteca do Museo Etnolóxico unha doazón de nove mini contos de 10 x 7 cm da Editorial Saturnino Calleja, case todos de 1901, son minicontos cunha letra moi pequena, con execelentes ilustracións en branco e negro no interior e en cor na capa, sempre con contidos divertidos incluindo un certo tono instrutivo e formativo.

Estes son os títulos que forman  parte da doazón: El tesoro del dragón, La leyenda de la seda, La buena maga, Los cuatro huerfanitos, Amor de madre, Un amigo generoso, Miguelito Tarambana, El brujo y las tres hermanas, Los gusanitos de seda, por suposto nótase o paso do tempo, ainda que moi ben conservados todos os exemplares e con gran aprezo, pois tres deles aparecen meticulosamente cosidos pois perderon a grampa que unía as follas.




A editorial española Saturnino Calleja fundada en 1879, que estivo en activo catro décadas, supuxo unha revolución dentro da edición de libros escolares e de literatura infantil en España, pois permitiu que un grande número de nenas/os con baixo poder adquisitivo a principios do S. XX en España e Hispanoamérica poideran ler e estudar en libros baratos mais primando sempre a súa grande calidade editorial con excelentes ilustraccións, debuxos e gravados de recoñecidos artistas da época, sen esquecer as novas tendencias pedagóxicas europeas nos libros de texto.
Foi unha empresa editorial familiar que renovou e modernizou a edición de libros infantís preocupándose a vez polo papel educador e a calidade material do libro en particular das ilustracións, así como a innovación nos formatos e nos prezos, estas ideas van influír nas outras editoriais españolas e a súa preocupación pola instrución das clases populares.

En 1884 Saturnino Calleja empezou a publicación de contos infantís en Madrid, contos e lendas populares que calquera podía comprar por 5 ou 10 céntimos, os contos de Grimn, Andersen, Perrault, Salvador Bartolozzi co seu Pinocho, Juan Ramón Jiménez, Rafael Penagos, Federico Ribas Ferrer foron popularizados a través destes contiños de 10 x 7 cm. Estes contiños de Calleja supuxeron a revolución na literatura infantil española polo formato pequeno que abarataba os costes, pero tamén pola beleza da súas ilustracións.
Estes contiños baratos están ilustrados polos mellores ilustradores da época: Bartolozzi, Antonio Robles, Corona, Méndez Bringa, Picolo, Manuel Ángel...


Para saber máis:

-Cuentos de Calleja: historia, homenaje y recuerdo 

-Aproximación a los cuentos de Calleja /Anabel Saiz Ripoll

-Los cuentos de Calleja cumplen 100 años / Enriqueta Albizua

-Para que lean los niños: II República y promoción de la literatura infantil / Marie Franco

-La evolución de la literatura infantil y juvenil en España / Teresa Colomer

terça-feira, 10 de junho de 2014

A Escola Normal de Mestras de Ourense (1877-1970)

Cid Galante, Rosa María: A Escola Normal de Mestras de Ourense (1877-1970). Vigo: Universidade de Vigo, 2013


O libro da Escola Normal de Mestras de Ourense (1877-1970) é un estudo sobre a creación e traxectoria da Institución encargada da formación das mestras ourensás. Faise un seguimento dende a súa orixe ata o segundo terzo de século XX salientando os lugares nos que estivo asentada a Normal dende o ExConvento de Santo Domingo, pasando polo Hospital de San Roque, Instituto Provincial ata un edificio ad hoc que sería a denominada Vella Normal para, definitivamente, pasar á Cidade Escolar da que se ofrece no libro información inédita sobre o arquitecto e deseño da mesma. 

O Sumario do libro pódese consultar AQUÍ



 Rosa María Cid Galante, natural de Ourense (1966), é Licenciada en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago (1992) e Doutora en Xeografía e Historia pola Universidade de Vigo, título acadado pola Tese de doutoramento “Muller e Educación en Ourense (1900-1930) dirixida por Camen Benso Calvo, investigación á que se lle outorgou o Premio Extraordinario 2006. Ademais é Diplomada en Educación Xeral Básica (1987) e Licenciada en Psicopedagoxía pola Universidade de Vigo (2009). Actualmente é Profesora Titular do Departamento de Xeografía e Historia no IES Universidade Laboral de Ourense e Profesora Asociada da Universidade de Vigo. Administradora do blogue Historia das nosas mulleres ourensás

 

O libro da Escola Normal de Mestras de Ourense (1877-1970) é un estudo sobre a creación e traxectoria da Institución encargada da formación das mestras ourensás. Faise un seguimento dende a súa orixe ata o segundo terzo de século XX salientando os lugares nos que estivo asentada a Normal dende o ExConvento de Santo Domingo, pasando polo Hospital de San Roque, Instituto Provincial ata un edificio ad hoc que sería a denominada Vella Normal para, definitivamente, pasar á Cidade Escolar da que se ofrece no libro información inédita sobre o arquitecto e deseño da mesma. Tamén se lle dedica un capítulo ás insricións de matrícula nos estudos de maxisterio ourensá facendo unha comparativa co resto de Galicia. Os anexos presentan interesantes documentos de referencia das primeiras mestras rexistradas nos estudos, así como documentos sobre os trámites de instalación da Normal.
Non podemos deixar de salientar as lembranzas que tiñan as mestras da Normal do Progreso de Ourense así como dos seus profesores e profesoras dos que se fai unha reseña da súa traxectoria vital e formativa.

Rosa María Cid Galante


Bibliografía de Rosa María Cid Galante: 

quinta-feira, 15 de maio de 2014

Visita Clube de Lectura CPI Tomás de Lemos

Antes das vacacións de Semana Santa o alumnado do Clube de Lectura do CPI Tomás de Lemos de Ribadavia estiveron boa parte da mañá de visita na Biblioteca do Museo Etnolóxico, acompañados polo profesor de Ciencias Sociais Markos Mendigueren que "anima" este dinámico clube (e que tamén é o autor das fotos que aquí aparecen sobre esta visita, e que escribe o Blogue de Ciencias Sociais de Markos Mendiguren),
Xa estiveran meses atrás nunha extensa visita polo Museo tanto polas salas de exposición como polas áreas de traballo interno: laboratorio de restauración, arquivo fotográfico, almacéns... pero o tempo non lles chegara para visitar con calma a Biblioteca e a Área de Documentación, polo que prometeran voltar e así foi (non sei se foi porque lles prometera un regalo ;-).

observando atent@s. Foto de Markos Mendiguren
Despois dunha pequena presentación da Biblioteca insistindo en que é unha biblioteca especializada polos seus fondos, mais que é de acceso público e que calquera persoa pode facer uso dela, estivemos falando dos materiais coñecidos como ephemera (a explicación partiu da ephemera da foto, que o ano pasado por maio visitou a Biblioteca do Museo): a súa escasa vida, de aí a necesidade de prestarlle máis atención e conservalos, o uso que lles damos no Museo como material de documentación para exposicións (exemplo a exposición do ano 2013 sobre os 50 anos da Feira do Viño), como se conseguiu facer un libro sobre as case esquecidas murgas do carnaval de Ribadavia (prometeron falar co profesor de música para facer unha o ano que vén), como con programas de festas investigamos a chegada do cinematógrafo a Ribadavia  ao final acabaron identificando sin problemas cales son materiais ephemera e nos que por suposto se pode practicar a lectura.

Tiveron entre as mans libros de texto dos anos 50 do s. XX, nos que descubriron que os nenos e as nenas non estudiaban nos memos libros, incluso estivemos lendo cales eran as diferenzas.

ephemera visitando a Biblioteca

Sorprendéronse cos mini-contos da editorial Calleja, viron xornais e revistas antigas, unha colección de discos de vinilo, un interesante libro de autor dos anos 50 do S. XX e todo este material procedente da doazón de persoas que depositan este material nun sitio público para consulta de quen queira.

Certamen sorprendeume moi gratamente o seu interese, pois estiveron todo o tempo (e foron case dúas horas) facendo preguntas, ademais da excelentísima relación de complicidade que teñen co seu profesor.

Como son o futuro do Ribeiro regalámoslle un folleto con escolma de textos sobre o viño de Xaquín Lorenzo, que van ler e conservar con agarimo. 

alumnado Clube de Lectura CPI Tomás de Lemos (Ribadavia). Foto de Markos Mendiguren

FOI UNHA MARAVILLOSA VISITA!!! 

RAPAZAS, RAPACES GRAZAS POR ESE REBULIR QUE LEVANTA OS ÁNIMOS, E GRAZAS A MARKOS POR FOMENTAR ESE REBULIR