quarta-feira, 24 de agosto de 2016

"As pantomimas da Istoria" comedias soltas do Depósito Meruéndano

Dentro do Depósito Bibliográfico e Documental Meruéndano, conservado no Museo Etnolóxico, encontramos 58 comedias soltas, a maioría editadas no século XVIII e XIX, ainda que hai un número considerable que non teñen data, de autores variados e algúns tan reprentativos do "Siglo de Oro" como Calderón de la Barca ou Lope de Vega.

Que son as comedias soltas?

Entre as moitas definicións que dan os diferentes estudos podemos decir que unha comedia solta é un impreso individual en forma de folleto, que recolle unha obra teatral e que ten as seguintes características:

-unidade separada, tipo folleto, en formato 4º
-repartida en catro ou cinco pregos
-que case sempre teñen unha soa obra teatral
-sen portada propiamente dita, cunha cabeceira na metade superior da primeira páxina, co título da obra precedido das fórmulas “Comedia Famosa” ou “Famosa Comedia”, as veces o nome do autor e tradutor e o “dramatis personae”.
-o texto vai case sempre en dúas columnas
-como as imprentas publicaban en serie as obras de diversos autores por iso levan un número na parte superior esquerda, na parte dereita o número da páxina ou folla e sempre levan un colofón o final da obra.

O material non é de moi boa calidade, utilízanse tipos de imprenta desgastados, polo tanto a impresión é de mala calidade, sen tapas protectoras, con fallos de numeración e de tipografía de aí que foran de baixo custe. Parece que ían destinados a un público popular e que eran documentos para usar e tirar “ephemera”.

A maioría destas comedias tiñan unha importante compoñente relixiosa, sobresaen as historias sagradas e bíblicas, así como comedias de santos, pero tamén de acontecementos históricos.

Estas comedias soltas axudan a coñecer a historia da imprenta. A abundacia de impresións, que se conservan de distintos lugares e anos, supón que estas obras teatrais foron un bo negocio editorial na época e evedencia a importancia do teatro na vida social.
58 comedias soltas nun biblioteca partícular, coma a de Meruéndano, en Ribadavia, é indicativo da afección pola la lectura teatral nunha vila con tanta historia teatral, o que vén a demostrar de onde procede esa afección que ainda perdura. 


En Ribadavia estas comedias representábanse na festa do Corpus Christi e durante as festas patronais da Virxe do Portal, como indica Samuel Eiján no seu libro Historia de Ribadavia y sus alrededores (p. 402-410), apunta que según o Extracto de las funciones q. e tiene el Amo de esta Villa  “Algunos días antes de las fiestas del Portal dos Capitulares dan los papeles de la Istoria” continúa decindo Samuel Eiján “o sea de la pantomima o representación escénica que había de tener lugar al aire libre”  Leopolodo Meruéndano Airas no seu libro El fuero Municipal de Ribadavia (pax. 37) relaciona esta tradición coa historia do pobo hebreo "La Historia, constituyendo una evidente reminiscencia del pueblo judáico, que aquí vivió" e describe a festa e a comedia que se representaba en Ribadavia nos primeiros días de setembro: "Consistía ese número en una pantomima, representando ... un hecho de la historia del pueblo hebreo ... en cuya pantomima tomaban parte muchos vecinos de la villa ...". 

comedia solta anotada, Depósito Meruéndano

A Comedia famosa. La prudente Abigail de don Antonio Enriquez Gómez de temática xudea describe a representación na época do rey Saúl, no exemplar conservado no Depósito de Meruéndano (Valencia: Imprenta de la Viuda de Joseph Orga, 1762) aparece anotado en moitas das súas follas, como se pode ver na fotografía, o que nos fai pensar que pode ser unha das "pantomimas" daquela "Istoria" que se representaba durante as Festas do Portal, a principios do mes de setembro.

Como indica Luciana Rodríguez Rodríguez no editorial do Boletín nº 19 O Ribadaviense na istoria editado pola Fundación Festa da Istoria (distribuído de balde na celebración da Festa da Istoria), no exemplar da comedia: Sélico y Berisa: comedia en dos actos de D. Gaspar Zavala y Zamora, de 1799 do Depósito Meruéndano, aparece anotado a man: "Representada en Ribadavia el 11 septiembre 1824". Neste mesmo Boletín nº 19 José Luis Chao no artigo: "O retorno da Becha Uxía (coquetriz de Ribadavia) (Corpus Christi 1437-1868)" fai tamén referencia a estas comedias que se representaban en Ribadavia como nome de "Istoria".

Dar as grazas ao colaborador do Museo Etnolóxico, José Ramón Estévez, porque sempre nos aporta documentación e datos sobre a historia local, tamén no tema destas obras de teatro que se representaban na Istoria.



BIBLIOGRAFÍA:

sobre as comedias soltas:

-Dixitalización de comedias soltas do Museo Nacional del Teatro: http://bvpb.mcu.es/museos/es/consulta/resultados_navegacion.cmd?busq_autoridadesbib=BVPB20100046715

-Cerezo Rubio, Waldo e González Cañal, Rafael: Catálogo de comedias sueltas del Museo Nacional de Teatro de Almagro. Alicante : Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2011. Reprodución orixinal: Edición dixital a partir de Madrid, Centro de Documentación Teatral-Universidad de Castilla la Mancha, 1994.


sobre as comedias da Istoria en Ribadavia:

-Eiján, Samuel: Historia de Ribadavia y sus alrededores. Lugo: Alvarellos, 1981. (Ed. facs. de Madrid : 1920 (Establecimiento Tipográfico de San Bernardo, 1920) (paxs. 402-410, especialmente nas paxs. 406-407).

-Meruéndano Arias, Leopoldo: El fuero Municipal de Ribadavia. Orense: Imprenta de A. Otero, 1909 (pax. 37).

-Hernández Figueiredo, José Ramón e González Cougil, Ramiro: Ribadavia y el santurario del Portal. Santiago de Compostela : Institutuo Teológico Compostelano, 2008 (paxs.236-264 especialmente nas paxs. 254-255 indicando que a tradición do teatro en Ribadavia está documentada desde o s. XVIII).

-O Ribadaviense na Istoria nº 19, 2016  (pax. 1 Editorial asinado por Luciana Rodríguez Rodríguez, pax. 9 artigo de José Luis Chao).

quarta-feira, 20 de abril de 2016

Libros e sendeirismo. Bookcrossing 2016


Por oitavo ano consecutivo un total de 56 Bibliotecas de Museos e Centros de Arte de toda España compartirán o 22 de abril, con motivo do Día Internacional do Libro (23 de abril), unha experiencia de bookcrossing ou campaña de liberación de libros, con volumes procedentes da bolsa de duplicados das súas respectivas bibliotecas, e coa intención de que quen os recolla, goce da súa lectura e volva liberalos noutro punto distinto do mundo, a cuestión é sinxela: OS LIBROS QUEREN VIAXAR.
 
Os libros conterán as instrucións necesarias para facilitar a quen encontre o libro a súa participación na campaña e estarán rexistrados na páxina da internet de Bookcrossing.

libro liberado en 2015



Este ano a Biblioteca do Museo Etnolóxico vai deixar libres once libros polos paseos, sendas, vieiros e carreiros da Comarca do Ribeiro e da cidade de Ourense. Sempre é unha boa maridaxe gozar dun libro ao ar libre, así que atentas aquelas persoas que lles gusta saír a gozar da natureza, mirade para todos os lados, se chove estarán máis escondidos e animar a aquelas que están dubidosas a xogar na busca e captura dun interesante libro. 
Neste enlace podedes ver que libros liberaramos e onde AQUÍ




Fotos dos bonitos sendeiros e vieiros nos que liberamos os libros o 22 de abril de 2016 AQUÍ.
 
En Radio Ribeiro Álvaro Rodríguez fixolle unha entrevista a bibliotecaria do Museo Etnolóxico onde explica en que consiste o xogo do bookcrossing podedes escoitala aquí:

 
 
Na nosa comunidade únense tamén a esta inicitativa xunto coa Biblioteca do Museo Etnolóxico as Bibliotecas do Museo das Peregrinacións e de Santiago, do CGAC, Centro Galego de Arte Contemporánea e do Museo de Belas Artes da Coruña, todos eles dependentes da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, así como as Bibliotecas o Museo da Marioneta de Lalín, do MARCO, Museo de Arte Contemporánea de Vigo e da Fundación Eugenio Granell de Santiago de Compostela,

Este é o vídeo editado pola Biblioteca e Centro de Documentación do ARTIUM de Vitoria  para difundir a actividadede bookcrossing para este ano 2016.

terça-feira, 15 de março de 2016

Informe Biblioteca 2015


Xestión da colección bibliográfica:

De novo neste 2015 seguimos coa feble actualización da colección sobre todo de monografías debido á escaseza de orzamento, conseguimos incrementar a colección grazas as doazóns de institucións e de particulares. o pouco orzamento vai cara o mantemento da colección de publicacións seriadas especializada coa suscripción a todos os titulos de revistas que tiñamos en 2014.

revistas especializadas

-Monografías rexistradas durante 2015: 410 títulos. Novas adquisicións por doazón 392 monografías  (destacamos as institucionais enviadas polo Consello da Cultura Galega, as Deputacións de Ourense e Pontevedra e as particulares de Xosé Ramón Estévez e Francisco González González), por intecambio 18 monografías. 

-Catalogáronse no catálogo colectivo da Rede de Bibliotecas de Galicia, por parte da Biblioteca do Museo 616 exemplares durante 2015, tendo en conta que tamén se fai catalogación retrospectiva de documentos xa existentes, e non só dos que ingresan.
-Publicacións periódicas activas durante 2015: 120 títulos activos con varios números ao ano, que foron xestionados para facilitar o acceso ao documento, destes títulos 78 son de compra, 30 de intercambio e 12 son doazóns. O número de títulos de publicacións seriadas non variou en relación ao ano 2014.

-Baleirado de publicacións periódicas e obras colectivas: 200 exemplares. 


-Xestión de 30 intercambios de publicacións con diversas institucións, con recepción e envío de publicacións.

-Inventario e rexistro das doazóns dos Fondos de:  Xosé Ramón Estévez (é unha doazón aberta, continúarase co inventario). Continuouse co inventario e rexistro do Fondo Bibliográfico e Documental de Elvira Fernández. Empezouse en 2015 co inventario do fondo bibliográfico e documental do Fondo Usatorre.  

Difusión selectiva da información:


-Das novidades, tanto das monografías como dos novos números das revistas, infórmase puntualmente tanto a usuarios/as internos/as e externos/as a través de correo electrónico, e a través das redes sociais, para a difusión de novidades seguimos utilizando Pinterest   neste 2015 incluimos 118 elementos referentes a índices e sumarios de revistas e 70 portadas de monografías que ingresaron como novidades con referencias ao índice da obra. Este ano comenzamos incluíndo tamén en Issuu as novidades, pois Pinterest empezou a restrinxir as visualizacións sólo para persoas rexistradas, elaboramos tres boletins de sumarios de revistas: abril-maio, agosto-setembro e outubro-novembro-decembro:, en canto a boletíns de novidades elaboramos 1 por semestre: de xaneiro a xuño e de xullo a decembro.

 -Continuamos difundindo a actividade e os fondos da biblioteca a través do blogue da biblioteca cunha actualización neste 2015 bastante escasa, máis do que quixeramos, introducimos tan só 6 entradas de temas variados, continuamos coa recensión de libros que lle solicitamos aos autores e autoras para que nos falaran do seu libro a vez completamos o artigo cun resumo, biografía e unha bibliografía dos autores destacando o acceso en liña os artigos: Fernando Franjo e Xosé Luis Sobrado, seleccionamos fototecas nas que se poden encontrar fotos sobre Galicia, imos completando a sección de documentos singulares.  

presentación: "Muller de papel" Rochi Novoa

-En abril, o mes do libro, realizamos unha serie de actividades relacionadas sobre todo coa presentación de distintos libros e o Bookcrossing Día Internacional do Libro 2015 pola zona rural do Ribeiro, uníndonos un ano máis a actividade conxunta de moitas Bibliotecas de Museos de España e que organiza a Biblioteca do Museo ARTIUM de Vitoria.
 
-Selección e exposición de bibliografía representativa de traballos sobre o día de defuntos, así como folletos e cartaces da Noite Meiga para a exposición “Construíndo tradición: Noite Meiga” 
 




Usuarios/as: uso da biblioteca:
 
-Atendeuse a solicitude de información do persoal do museo como apoio documental e bibliográfico ás actividades desenvolvidas nas distintas áreas do museo: catalogación, conservación e restauración de pezas, exposicións… ben aportando fondos da propia biblioteca e ou ben aproveitando o servizo de préstamo interbibliotecario con bibliotecas galegas e estatais, unido á colaboración, apoio bibliográfico e facilitanto o acceso o documento no proxecto museográfico do Museo Galego do Viño desenvolvido durante este ano 2015 no Museo Etnolóxico, así como no proxecto museolóxico do propio Museo Etnolóxico.



-96 usuarios/as externos/as  foron atendiados/as durante 2014 , sendo ben por correo electrónico, teléfono, persoalmente ou a través de préstamo interbibliotecario, sen esquecer que todas son consultas especializadas e sempre personalizadas, tendo en conta que a consulta consiste en buscar e seleccionar a información, facilitar o acceso o documento ben de forma presencial ou ben a través de fotocopias e cada vez máis a través da dixitalización de documentos. Tamén se xestionaron préstamos intrabibliotecarios con outras Bibliotecas da Rede de Bibliotecas de Galicia e de Bibliotecas Públicas do Estado. 



-As consultas ao catálogo en liña da biblioteca do museo foron de 1.563, baseadas nunha estimación das administradoras do catálogo colectivo da Rede de Bibliotecas de Galicia, no que está integrado o catálogo da Biblioteca do Museo.

-O blogue da Biblioteca  durante 2015 tivo 14710 visitas.


Colaboracións:


-Colaboración coa Asociación Cultural ActivaT de Ribadavia na concepción e elaboración da exposición “Construíndo a tradición: Noite Meiga.

bookcrossing pola comarca do Ribeiro
-Colaboración con máis de 62 Bibliotecas de Museo de toda España repartindo libros libres por todo o mundo na actividade de Bookcrossing o 23 de abril para celebrar o día Internacional do Libro.

-Colaboración co Arquivo Histórico Provincial de Ourense que nos dixitalizou, para un mellor acceso ao documento o xornal local “El Avia Ilustrado”, do que tiñamos unha copia en microfilm (os orixinais están na Hemeroteca Municipal de Madrid) de varios números dos anos 1897 a 1900.

-Colaboramos co blogue de Eva María Galán Sampere Alquibla, una mirada al mundo de las bibliotecas facendo unha presentación da Biblioteca do Museo Etnolóxico: coleccións, difusión, acceso, horario...