Informe Biblioteca 2012

xornal antes da restauración

Conservación da colección:

xornal restaurado e encapsulado

Nos distintos fondos e depósitos documentais e bibliográficos existen documentos antigos en mal estado de conservación o que moitas veces dificulta o seu acceso, sobre todo xornais locais antigos. Realizada unha primeira análise polo Departamento de Restauración detectouse a necesidade de facer un proxecto de conservación, pois, sobre todo os máis antigos, estaban en perigo de perderse. En outubro de 2012 empezouse a traballar co xornal local máis antigo: El Avia (1887), despois de que cada número pase polo laboratorio de restauración, chega á biblioteca para a súa dixitalización, seguindo os criterios indicados desde a Biblioteca de Galicia, para posteriormente poder incluilos en Galiciana á Biblioteca Dixital de Galicia. Este proceso de dixitalización permite tanto a conservación como a facilidade no acceso ao documento e a súa difusión a través da internet, unha vez que se suban a Galiciana, neste enlace aquí pódese ver un dos números de El Avia xa dixitalizado en Galiciana.

Difusión selectiva da información:

-Das novidades, tanto das monografías como dos novos números das revistas, se informa puntualmente tanto a usuarios/as internos/as e externos/as a través de correo electrónico, e desde novembro de 2012 a través das redes sociais, para a difusión de novidades utlizamos Pinterest http://pinterest.com/museoetnoloxico/  : onde subimos a portada do documento e engadimos o enlace ao índice ou sumario da obra, sobre todo de publicacións periódicas, ao carecer prácticamente de novidades en canto a monografías, por falta de orzamento, que só se mantivo para continuar as suscrición de publicacións periódicas especializadas.

zona oficial bookcrossing nas salas de exposición

-Celebramos o Día Internacional do Libro (23 de abril) uníndonos á  inicitiva internacional de bookcrossing, liberación de libros, promovida pola Biblioteca-Centro de Documentación ARTIUMde Vitoria, na que participaron máis de 70 bibliotecas de museos. A Biblioteca do Museo Etnolóxico liberou libros que xa están viaxando. Como a iniciativa foi tan eficaz decidimos crear nas salas do Museo Etnolóxico unha zona oficial permanente de liberación de libros onde imos depositando libros libres tanto desde o Museo como calquera persoa pode liberar os seus libros nesta zona bookcrossing, o xogo é que os libros circulen polo tanto cazar un libro liberado supón volver a liberalo e non deixar que se aburra no estante da casa. Esta é a biblioteca liberada polo Museo Etnolóxico AQUÍ.

a Biblioteca "invadindo" a exposición "A mirada dos espazos"

-"A Biblioteca invade espazos expositivos": para difundir os fondos bibliográficos da Biblioteca surxiu a idea de incluir nas exposicións temporais organizadas polo Museo, material bibliográfico e documental, a idea é aportar documentación sobre os temas da exposición, acercar pequenas bibliotecas temáticas a usuari@s do Museo que en principio non utlizarían a biblioteca do museo, e talvez nen saiban que exista. O material bibliográfico non como peza exhibida senón como material para consultar sobre unha mesa para que a xente poida consultalo fácilmente. Esta experiencia levouse a cabo nas exposicións: “Lagares Rupestres. Pegadas dahistoria vitivinícola en Galicia” marzo 2012, “A MIRADA DOS ESPAZOS. Cara aunha antropoloxía visual” 5 setembro 2012, “Outono fotográfico” novembro 2012

-Continuamos difundindo a actividade e os fondos da biblioteca a través do blogue da biblioteca, cunha actualización periódica. En 2012 introducimos 11 entradas de temas variados: informe da biblioteca, documentos sobre o cinematógrafo, o barallete: fala secreta dos afiadores, máscaras do entroido ourensán, álbum de cromos:”Las Bellezas de Galicia”, sobre a actividade a biblioteca comparte espazos expositivos, sobre o bookcrossing, documentación e bibliografía do viño do Ribeiro, o Día Internacional do Museos, as revistas de moda antigas, relación de revistas especializadas do noso fondo bibliográfico que son difíciles de encontrar en outros centros, durante este ano 2012 o blogue da biblioteca tivo 1790 visitas.

Desde a Biblioteca do Museo tamén actualizamos as redes sociais nas que está presente o Museo: Facebook (a páxina de Facebook do Museo ten 336 siareiros/as (que aumentan cada día, grazas a todas as persoas que nos siguen) que acceden  e comparten diaramente  información e documentación aportada relacionada cos fondos e actividades do Museo, Twitter @museoetnoloxico (desde esta rede social  informamos e interactuamos con 909 tuits para 286 persoas, institucións e asociación que nos siguen), Slideshare, Youtube, Flickr, Issuu, Pinterest sempre co nome museoetnolóxico.

Usuarios/as:

-Atendeuse a solicitude de información do persoal do museo como apoio documental e bibliográfico ás actividades desenvolvidas nas distintas áreas do museo: catalogación, conservación e restauración de pezas, exposicións… ben aportando fondos da propia biblioteca e ou ben aproveitando o servizo de préstamo interbibliotecario con bibliotecas galegas e estatais.

-83  usuarios/as externos/as  foron atendiados/as ben por correo electrónico, teléfono, persoalmente ou a través de préstamo interbibliotecario, sen esquecer que todas son consultas especializadas e sempre personalizadas, tendo en conta que a consulta consiste en buscar e seleccionar a información, facilitar o acceso o documento ben de forma presencial ou ben a través de fotocopias e cada vez máis a través da dixitalización de documentos. Tamén se xestionaron préstamos intrabibliotecarios con outras Bibliotecas da Rede de Bibliotecas de Galicia.

-As consultas ao catálogo en liña da biblioteca do museo foron de 1531, baseadas nunha estimación das administradoras do catálogo colectivo da Rede de Bibliotecas de Galicia, no que está integrado o catálogo da Biblioteca do Museo Etnolóxico. Ribadavia-Ourense.

Outras actividades:

En novembro de 2012 o Ministerio de Cultura publicou en liña as actas da I Jornada de Bibliotecas de Museos: Nuevos medios y nuevos públicos (Madrid. 28, 29 e 30 de novembro de 2011) http://www.mcu.es/museos/docs/Primeras_Jornadas_BIMUS.pdf, nas que aparece o artigo: Bibliotecas de museos na “Rede de Bibliotecas de Galcia” escrito conxuntamente con Antonia Soto, bibliotecaria do Museo das Peregrinacións e de Santiago.

Xestión da colección bibliográfica:

Os datos do proceso de xestión da colección durante o ano 2012: compra, recepción, rexistro, catalogación e ubicación dos fondos na estantería foi o seguinte

-Monografías rexistradas durante 2012: 173 títulos, destacar que durante este ano debido a falta de orzamento non se comprou ningunha monografía, todas se adquiriron por doazón e por intercambio

-Catalogáronse no catálogo colectivo da Rede de Bibliotecasde Galicia, por parte da Biblioteca do Museo 435 exemplares, tendo en conta que tamén se fai catalogación retrospectiva de documentos xa existentes, e non só dos que ingresan.

-Publicacións periódicas activas durante 2012: 116 títulos (só dous máis que no ano 2011, que entraron por doazón), destes 116 títulos activos con varios números ao ano, que foron xestionados para facilitar o acceso ao documento.

-Baleirado de publicacións periódicas e obras colectivas: 200 exemplares

-Xestión de 30 intercambios de publicacións con diversas institucións, con recepción e envío de publicacións.

Homenaxe a usuarias/os da Biblioteca do Museo

A Biblioteca do Museo Etnolóxico é unha biblioteca con fondos especializados, mais de acceso público e libre, non é preciso ningún tipo de carné, isto quere decir que calquera persoa pode entrar a consultar calquera dos máis de 40.000 volumes que forman parte do fondo bibliográfico e documental. Os Museos son centros públicos e abertos a toda a xente interesada na cultura, non son simples contedores e almacéns de pezas que hai que conservar, unha das funcións básicas dos Museos e das Bibliotecas é a difusión dos seus fondos e do seu coñecemento, e as persoas que consultan os fondos bibliográficos e documentais son un dos motivos fundamentais da razón de ser destes centros públicos.

O perfil das persoas que consultan a Biblioteca do Museo Etnolóxico é moi diverso: estudantes de universidade: xornalismo, historia, antropoloxía, arquitectura,arqueoloxía, de conservatorio, de doutorados, de másters de patirmonio, museos, propietarias/os de adegas, casas de turismo rural que precisan documentación para facer a súa páxina web ou simplemente aportar informar a súa clientela… , investigadores locais que van recopilando en artigos e libros a historia local de Ribadavia, da comarca do Ribeiro, da provincia de Ourense e de Galiza.

Os temas consultados son ainda máis variados van desde: a medicina rural, os viños do Ribeiro, por suposto, o entroido en Ribadavia, a música, a vida cotiá na comarca do Ribeiro, a arquitectrua tradicional como os chozos de pastor, os foxo de lobo, pazos e casas grandes, a agricultura en Galiza e os seus aparellos de traballo, os camiños de arrieiros, lagares rupestres ou líticos tamén lagares particulares, xenealoxía e onomástica, museos etnográficos de Galiza, utensilios de cociña coma chocolateiras, cuncas de viño, o románico no Ribeiro, a xudería de Ribadavia, Asociación Cultural Abrente ....

 Ademais dos propios fondos bibliográficos do Museo facilitamos o acceso ao documento, ainda que non o teñamos entre os nosos fondos, a través do préstamo interbibliotecario con outros bibliotecas de museos ou bibliotecas públicas de Galiza e do Estado, o obxectivo é que a persoa non marche sen información.

As maneiras de acercarse á Biblioteca do Museo Etnolóxico e aos seus fondas tamén son múltiples: de forma presencial, por teléfono (988471843), por correo electrónico (mu.etnoloxico.ribadavia@xunta.es ou rosa.lamas@xunta.es), polas redes sociais (facebook, twitter @museoetnoloxico), a través de préstamo interbibliotecario consultando o catálogo colectivo da Rede de Bibliotecas Públicas de Galicia

ou do catálogo de Bibliotecas Públicas do Estado,

outono desde a xanela da Biblioteca do Museo

Por suposto sen esquecer ás persoas, que con máis asiduidade consultan os nosos fondos, as que traballan no propio Museo Etnolóxico así como bolseiras/os, perosal externo colaborador, amigas/os do Museo, e persoal dos outros Museos de Galiza ben porque non teñan persoal na biblioteca ou ben porque precisan documentos que non teñen nos fondos dos seus centros.

A satisfacción de realizar un servizo público no noso centro de traballo aumenta cada vez que alguén se acerca a consultar calquera dos nosos fondos bibliográficos e documentais, por iso cando alguén se marcha e nos da as grazas sempre decimos GRAZAS A VÓS por suposto, este é un servizo público que pagamos cos nosos impostos, que menos que facer ben o traballo polo que nos pagan.

Primeiros anos do cinema en Galicia desde Ribadavia

A proxección do documental de Xes Chapela: “Milímetros” no ciclo cine de outono organizado polo Museo Etnolóxico. Ribadavia espertoume a curiosidade por saber máis da introdución do cinema en Galicia, partimos de como foi nunha vila como Ribadavia e cuxa base documental se pode extrapolar a calquera vila ou cidade de Galicia.

Comezamos por consultar a bibliografía, sobre todo monografías que había na Biblioteca do Museo empezando polo interesantísimo fondo de Emilo C. García, cuxa tese de doutoramento temos na Biblioteca do Museo, grazas a súa xenerosidade para con tod@ @s galeg@s: “Galicia y el cine. Fundamentos histórico-documentales” (o sumario pode consultarse AQUÍ), así como ver que tipos de documentos había na internet sobre todo nas páxinas de organismos e institucións relacionadas co audiovisual en Galicia:  CGAI, AGADIC, Axencia Audovisual Galega, O soportal do Audiovisual Galego no portal de Cultura Galega.

Comprobamos que as fontes documentais para coñecer os primeros anos do cinema en Galicia (finais do século XIX, a primeira proxección do cinematógrafo é en A Coruña no 2 de setembro en 1896, pouco despois do nacemento oficial do cinema en Francia no 28 de decembro de 1895 cando os irmáns Lumière presentan en París o seu cinematógrafo) eran poucas e os/as investigadores/as botaban man sobre todo de xornais. 
As primeiras proxeccións do cinematógrafo en Galicia coincidían con grandes festas e acontecementos nas cidades e vilas (en Ribadavia coas festas patronais do Portal), por iso tamén é necesario ter en conta como fonte documental os programas e volandeiras das festas (literatura ephemera, da que falamos nalgún momento, e que non sempre se conserva). Na Biblioteca do Museo Etnolóxico, e grazas ás persoas doantes, tentamos conservar este tipo de documentación, o que nos permite facer un achegamento a estes primeiros anos do cinema en Ribadavia:

El Ribadaviense 29 agosto 1901

-no xornal El Ribadaviense do 29 de agosto de 1901 na última folla aparece o programa das festas do Portal, que podedes ver na foto, onde se inclúe como atracción das festas a exhibición de cinematógrafos, fonógrafos e outros espectáculos.

programa festas do Portal de Ribadavia 1911

-no programa das festas do Portal de 1911 vemos como acto das festas “Exhibiciones públicas de cinematógrafo en la Plaza … e Sesión Pública de cinematógrafo”, mirando o xornal “, El Noticiero del Avia 12 de agosto de 1911 hai unha nota que indica “el miércoles estuvo en esta villa el empresario de cine Fraga de Santiago para confereciar … acerca de las exhibiciones públicas de cinematógrafo … además instalará un pabellón de variedades y cine en el campo de la feria”, polo tanto deducimos que nestes primeiros anos as proxeccións do cinematógrafo eran ambulantes e facíanse en galpóns provisionais. 

El Noticiero del Avia 31-08-1912

El Noticiero del Avia 24-08-1912

-El Noticiero del Avia do 31 de agosto de 1912 fala da próxima inauguración do Salón Teatro “se estrenarán cintas cinematográficas de gran novedad y atractivo, últimas creaciones de las renombradas casas Pathé y Dalmont … el aparato proyector funcionará fuera, en una casa de ladrillo y por completo aislada del pabellón. En El Noticiero del Avia 24 de agosto 1912 aparece o nome do propietario do Salón-Teatro: Jesús Sánchez. El Noticiero del Avia do 7 setembro 1912 fai unha descrición do Salón-Teatro. Según El Noticiero del Avia do  5 outubro 1912 sábado, as proxeccións dos filme no Salón-Teatro eran o domingo: “mañana habrá como de costumbre dos funciones de cine en el Salón-Teatro”.

-No xornal El Ribadaviense do 15 de setembro de 1917 xa se fala do Cine Alameda Empresa Rodríguez na que se proxectaba “Vampiros” que anuncian como “El Rey del cine en todo el mundo civilizado”, un dous primeiros filmes sobre Drácula.

programa de man. Fondo Meruéndano

-No Fondo de Manuel Merúendano consérvanse alrededor de 400 programas de man de filmes que se proxectaron nos anos 1930, 1940 e 1950 nos cines de Ribadavia: Cine España, Cine Rio, Cine Principal.







Algunha bibliografía:

-Barreiros Bermejo, Valentín: Ourense e o cinema. Concello de Ourense, 2010 
-Folgar de la Calle, J. Mª:  Aproximación al espectáculo cinematográfico en Galicia (1896-1897). Universidade de Santiago de Compostela, 1987

-García Fernández, Emilio C.: Historia del cine en Galicia, (1896-1984). La Voz de Galicia,1985

-Hueso Montón, A.L.: Galicia no cine. Galicia Arte. Tomo XVI, Hércules, a Coruña, 1993 
-Nogueira, Xosé; O cine en Galicia. A Nosa Terra, 1997 
-VVAA: Historia do cine en Galicia. Vía Láctea,  1996
-VVAA: -Diccionairo do cine en Galicia (1896-2000). Xunta de Galicia

En liña:

-O cine en Galicia. En: Libro branco do audiovisual galego.  Consulta en liña AQUÍ
-Lira Pousa, Lolín: El cine en Ribadavia. La Región 24/12/2015. Consulta en liña AQUÍ

Para ver en liña:

 -CanleTv