En 2020 cumpríronse 100 anos da publicación da única obra que, a día hoxe, sintetiza a historia do Ribeiro: Historia de Ribadavia y sus alrededores escrita por Fr. Samuel Eiján durante a súa estancia en Ribadavia. Con este motivo o Museo Etnolóxico e a Asociación de Amig@s do Museo Etnolóxico e do Conxunto Histórico de Ribadavia (AMECHIR) fan unha homenaxe a Samuel Eiján e os 100[+1] anos da publicación deste libro.
Entre os actos de homenaxe pódese ver unha mostra bibliográfica no Museo Etnolóxico poñendo en valor figura de Samuel Eiján como prolífico escritor de distintos xéneros literarios: "Fr. Samuel Eiján Lorenzo “Fraysel”: literato, historiador, ensaista, divulgador do seu tempo" a vez que mostrar os libros nos que se acerca coa súa escrita ao "terruño", como el indica no prólogo de varios dos seus libros:
"Mi homenaje de amor al terruño" , “Mis
tres libros de carácter regional Cuadros de mi tierra,
Mágoas y D’a
y-alma, encontrarán, sin duda,
en ellos los vestigios de ese filial cariño, de ese intenso amor al
terruño, refloreciendo entre sus descripciones y relatos”.
Agradecer a Isabel Sobrado Eiján e a José Alicio Sobrado Eiján o préstamo temporal de libros e fotografías que forman parte da mostra bibliográfico, así como á Biblioteca
do Instituto Teolóxico Divino Maestro do Seminario Maior de Ourense, á Biblioteca da Deputación Provincial de Ourense e a Provincia Franciscana de Santiago polas súa achegas.
Historia de Ribadavia y sus
alrededores, libro
impreso en 1920 en Madrid no
Establecimiento Tipográfico de San Bernardo 92. En 1981 a Editorial
Alvarellos realiza unha edición facsimilar, engadíndolle varias
fotografías, que non aparecen na edición orixinal e en 2005 a
Editorial Maxtor de Valladolid, especializada en edicións
facsimilares, sacou outra edición da obra de Eiján, tendo como base
a edición de Alvarellos.
Está
concebida coma unha obra de consulta e de referencia, na
que destaca a preocupación e
miticulosidade na elaboración dos diferentes índices: de autores,
obras, arquivos, nomes de poboacións,
nomes de persoas e un índice de materias.
Divídese
en catro partes:
parte primera desde los primitivos tiempos
hasta el siglo XIII,
parte segunda desde el siglo XIII al XV,
parte tercera desde el siglo XV hasta el XVII,
parte cuarta desde el siglo XVIII hasta
nuestros días
Cada
parte estruturada a súa vez
en diferentes capítulos, cada un deles
co seu sumario que se pode consultar
tanto no
inicio de cada capítulo como
no índice xeral, ao final da obra.
Os
diferentes índices e os sumarios axudan
a centrar a búsqueda da información.
Unha obra documental e de investigación con continuas
referencias ás fontes documentais e bibliográficas utilizadas,
repartidas no texto e nas abundantes
notas a pé de páxina; complementadas
todas elas cun apéndice documental, no
que se transcriben documentos fundamentais da historia de Ribadavia e
a súa comarca.
No
prólogo Samuel Eiján achega as fontes utilizadas «registrar gran
número de archivos parroquiales y particulares ... recoger notas en
los archivos municipales de Leiro y Ribadavia» acudiu a persoas para
comprobar documentación en arquivos de fóra.
Esforzo
por documentar e por favorecer a consulta que debe ser especialmente
valorado nunha época na que se carecía dos auxilios técnicos hoxe
ao alcance de calquera.
A edición de 1920 pódese consultar a texto completo en Galiciana Biblioteca Dixital de Galicia AQUÍ
Samuel Eiján
Lorenzo naceu o 10 de maio de 1876 en San Clodio (Leiro, Ourense),
tomou o hábito na orde franciscana en 1890, a súa ordenación
sacerdotal foi en Lugo en 1899.
Fraysel xogo de
palabras “fray” e das primeiras letras do seu nome completo foi o
pseudónimo co que asinou varias das súas obras. Foi un prolífico
escritor de comenzos do S. XX, tempos das Irmandades da Fala e do
galeguismo cristián.
Fr. Samuel Eiján
cultivou a narrativa, o ensaio, o teatro e a poesía en castelán e
en galego, foi un gran difusor da cultura con numerosos artigos en
xornais e revistas, así como tradutor de obras italianas e
francesas. Exerceu de bibliotecario provincial en Santiago. Director
da revista da Provincia Seráfica de Santiago El Eco Franciscano
en diferentes momentos de 1896 ata 1902, que o destinaron a
Terra Santa, e entre 1908 e 1915 cando o nomearon superior de
Ribadavia, onde permaneceu ata 1920, ó regreso de Terra Santa en
1938 volve dirixir El Eco Franciscano ata a súa morte en
1945.
En 1915 foi nomeado
membro correspondente da Real Academia Galega e en 1941 numerario, en
1915 ingresou no Instituto Histórico do Minho en Portugal, en 1926
entrou a formar parte do Seminario de Estudos Galegos co discurso
titulado “Franciscanismo literario en Galicia”.
Francisco Leira
Castiñeira no estudo introdutorio da obra Poesía reunida de
Samuel Eiján publicado en 2018 fala do “galeguismo “folclórico”
de Samuel Eiján” engade “defende un galeguismo cultural,
tinguido dun uso da tradición galega e tamén baseado nas ensinanzas
franciscanas”.
Samuel Eiján foi un
gran divulgador de temas cristiáns en libros, folletos, conferencias
e revistas populares, ademais da enorme capacidade de organizar
iniciativas culturais. Leira Castiñeira “O seu obxectivo era
defender oa dereitos do catolicismo, pero a través da cultura e o
ensino”
Carballo Calero na
súa Historia da literatura galega contemporánea di sobre a
poesía de Eiján “e gracias a Eixán temos en galego poesía
relixiosa”.
Recursos bibliográficos:
Obras de Samuel Eiján na Biblioteca do Museo Etnolóxico AQUÍ
Obras de Samuel Eiján nas Bibliotecas de Galicia AQUÍ
Fondo Samuel Eiján da Biblioteca Franciscana da Provincia de Santiago inclúe bibliografía AQUÍ
Samuel Eiján, o poeta da transcendencia RAG
Samuel Eiján Lorenzo. Biografía DB~E Diccionario Biográfico electrónico de la Real Academia de la Historia
Leira-Castiñeira, Francisco J. (2018). "Samuel Eiján. Vida, pensamento e contexto histórico dun expoñente da poesía relixiosa galega". En: Boletín da Real Academia Galega nº 379, pp. 465-481. DESCARGA
